AB artan gübre fiyatları karşısında çiftçilere destek hazırlıyor

Avrupa Birliği, gübre fiyatlarındaki sert artışlar nedeniyle çiftçilere için yeni malî destek önlemleri hazırlıyor. 

Avrupa Birliği, gübre fiyatlarındaki sert artışlar nedeniyle çiftçilere için yeni malî destek önlemleri hazırlıyor. 

Avrupa Birliği Komisyonunun bugün açıklaması beklenen plan kapsamında, kriz dönemlerinde kullanılmak üzere ayrılan tarım rezervinden kaynak aktarılması öngörülüyor.

Brüksel yönetimi, kısa vadede, Avrupa’daki çiftçileri rahatlatmak amacıyla “tarım rezervi” fonunu devreye sokacak. 2026 yılı için bu fonda yaklaşık 200 milyon avro kaldığı belirtiliyor.

Şubat ayının sonundan bu yana Avrupa’da gübre fiyatları belirgin biçimde yükseldi. Özellikle azot temelli gübrelerin ton fiyatı geçen kış yaklaşık 380 avro düzeyinden  500 avro civarına çıktı.

Fiyat artışının başlıca nedenlerinden biri, Ortadoğu’daki çatışmalar nedeniyle küresel gübre ticaretinin önemli güzergâhlarından biri olan Hürmüz Boğazı çevresindeki gerilim çıktı. Dünya genelindeki gübre ticaretinin yaklaşık yüzde 30’unun bu boğaz üzerinden geçtiği belirtiliyor.

Buna ek olarak, traktörlerde kullanılan motorin fiyatlarının yükselmesi de Avrupa’daki çiftçilerin maliyetlerini artırdı. Bu nedenle birçok Avrupa ülkesi çiftçiler için ulusal destek programları açıklamak zorunda kaldı.

Avrupa Komisyonu üzerindeki baskı artıyor

Avrupa Komisyonu, savaş öncesinde de çiftçilere destek sözü vermişti. Ancak Ortadoğu’daki gerilim ve artan maliyetler nedeniyle Brüksel üzerindeki baskı daha da arttı.

Avrupa’daki büyük tarım birliklerini temsil eden Copa-Cogeca da Strasbourg’daki Avrupa Parlamentosu binası önünde gösteri düzenlemeyi planlıyor.

Kuruluş, yaptığı açıklamada, çiftçilerin yeni alım sezonuna “aşırı belirsizlik ortamında” girdiğini belirterek, hem fiyatlar hem de gübre arzı konusunda ciddî kaygılar bulunduğunu ifade etti.

Tahıl üreticileri zor durumda

Krizin özellikle tahıl üreticilerini ağır etkilediği belirtiliyor.

Yüksek miktarda gübre kullanan tahıl üreticileri, 2024 yılındaki kötü buğday hasadı ve 2025’te artan maliyetler nedeniyle son üç yıldır ciddî zararlarla karşı karşıya bulunuyor.

Özellikle France’da buğday fiyatlarının ton başına 200 avronun altına gerilemesi ve uluslararası rekabetin artması üreticiler üzerindeki baskıyı artırdı.

Avrupa uzun vadeli çözüm arıyor

Avrupa Birliği yalnızca kısa vadeli desteklerle yetinmek istemiyor. Brüksel yönetimi, uzun vadede gübre tedarikini çeşitlendirmeyi ve Avrupa içindeki üretimi artırmayı hedefliyor.

AB’nin halen tükettiği gübrenin yaklaşık yüzde 60’ını ithal ettiği belirtiliyor.

Komisyon ayrıca, kimyasal gübrelere alternatif olarak kullanılan organik atık temelli “digestat” kullanımını artırmak amacıyla nitrat kurallarını gevşetmeyi de değerlendiriyor.

Ancak çevre örgütleri bu adımın su kirliliği riskini artırabileceği uyarısında bulunuyor.

Karbon vergisi korunacak

Bazı Avrupa ülkeleri ve çiftçi örgütleri, gübrelerde uygulanan sınırda karbon vergisinin askıya alınmasını talep etse de AB Komisyonu bu yönde bir geri adım atmayı planlamıyor.

1 Ocak’tan itibaren yürürlüğe giren düzenleme, karbon yoğun sektörlerin çevresel etkisini azaltmayı ve Avrupa’daki üreticileri korumayı amaçlıyor.

Komisyon sözcüleri, Avrupa’nın Rusya ve Belarus dışındaki ülkelerden yapılan gübre ithalatında bazı gümrük vergilerini geçici olarak kaldırdığını ve karbon vergisinin etkisini azaltacak teknik düzenlemeler yaptığını belirtiyor.

Brüksel ayrıca, Rusya ve Belarus çıkışlı gübrelere vergilerin artırılması politikasından da vazgeçmeyi düşünmüyor. Avrupa Birliği, Moskova’nın Ukrayna savaşını finanse eden gelir kaynaklarını azaltmayı hedefliyor.