Çikolata neden bu kadar pahalı?
Eurostat'a göre, 2025 yılında AB'de genel tüketici fiyatları yüzde 2,5 arttı, tüm gıda ürünleri arasında çikolata, AB genelinde yüzde 17,9 ile en yüksek artışı kaydetti.
Eurostat’a göre, 2025 yılında AB’de genel tüketici fiyatları yüzde 2,5 arttı, tüm gıda ürünleri arasında çikolata, AB genelinde yüzde 17,9 ile en yüksek artışı kaydetti.
Çikolata fiyatları, diğer birçok önemli gıda ürününden önemli ölçüde daha fazla arttı. Örneğin, sığır eti ve dana eti yüzde 10'luk artışla AB'de üçüncü sırada yer aldı. Bu, yaklaşık 8 puan daha düşük bir rakam.
Euronews’in haberine göre, AB ülkeleri içinde, 2025 yılında çikolata tüketici fiyatlarındaki ortalama yıllık enflasyon, Slovakya'daki yüzde 6,6'dan Polonya'daki yüzde 32,6'ya kadar değişmeki.
Diğer Avrupa ülkeleri de dahil edildiğinde, bu aralık Arnavutluk'taki yüzde 1,6'dan Türkiye'deki yüzde 44'e kadar uzanıyor.
Türkiye'nin rakamı, Ocak 2026 itibarıyla yıllık değişim oranında “çikolata, kakao ve kakao bazlı gıda ürünleri” kategorisini yansıttığı için doğrudan karşılaştırılamaz. Türkiye, sadece gıda enflasyonunda değil, Avrupa genelindeki toplam enflasyonda da bir istisna oluşturuyor.
Estonya (yüzde 31,5), Litvanya (yüzde 31,5), Romanya (yüzde 26,1), Letonya (yüzde 25,9) ve Sırbistan (yüzde 25,4) da çikolata fiyatlarında yüzde 25'in üzerinde artışlar kaydetti.
Enflasyon, İsveç, Bulgaristan, Karadağ, Yunanistan, Kuzey Makedonya, İspanya, Finlandiya, Çekya, Hollanda ve Almanya'da da AB ortalamasının üzerindeydi ve yüzde 18 ile yüzde 22,5 arasında değişiyordu.
Güney Kıbrıs, Lüksemburg, İtalya, Kosova ve İsviçre, çikolata enflasyonunun en düşük olduğu ülkeler arasında yer alıyor ve hepsi yüzde 12'nin altında.
Diğer büyük AB ekonomileri arasında, Fransa'da artış yüzde 14 oldu. Çikolata endüstrisi için önemli bir merkez olan Belçika'da ise yüzde 12,3'lük bir artış görüldü.
Birleşik Krallık'ta ise ONS verilerine göre 2025 yılında çikolata fiyatları yüzde 16,2 arttı.
Çikolata fiyatları neden en fazla arttı?
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ekonomisti Emiliano Magrini,
“Avrupa'da çikolata fiyatları 2025 yılında, ciddi tedarik kesintilerinin yol açtığı küresel kakao fiyatlarındaki benzeri görülmemiş artış nedeniyle keskin bir şekilde yükseldi” dedi
Magrini, kakao üretiminin birkaç Batı Afrika ülkesinde, özellikle de küresel arzın büyük bir kısmını karşılayan Fildişi Sahili ve Gana'da yoğunlaştığını belirtti.
2023-24 yıllarında, her iki ülkede de üretim, olumsuz hava koşulları — özellikle uzun süren kuraklık — ve kakao şişkin sürgün virüsü hastalığının yayılması nedeniyle dramatik bir şekilde düştü.
Magrini, “Bu şoklar, küresel üretimde büyük bir açık yaratarak stokları tarihsel olarak düşük seviyelere indirdi; bu da piyasaları daha fazla kesintiye karşı son derece savunmasız bıraktı ve kakao fiyatlarını rekor seviyelere çıkardı” diye konuştu.
Kakao fiyatları yükseldi
Dünya Bankası Prospect Grubu’nun kıdemli ekonomisti John Baffes, kakaonun çikolata üretiminde toplam maliyetlerin yaklaşık yüzde 10-20’sini oluşturan temel bir girdi olduğunu belirtti.
Baffes, “Kakao fiyatları, 2023’teki ortalama 3,28 dolar/kg seviyesinden 2024’te 7,33 dolar/kg’a ve 2025’te 7,80 dolar/kg’a yükseldi. Bu, 2023-2024 döneminde yüzde 120’nin üzerinde bir artış, Bu artış, Dünya Bankası tarafından izlenen 70 temel emtia arasında en büyük artış ve kakao piyasası tarihindeki en büyük artış oldu” diyor.
Baffes, bu artışın Batı Afrika’daki (özellikle küresel kakao arzının yaklaşık üçte ikisini oluşturan Fildişi Sahili ve Gana’daki) hava koşullarına bağlı üretim eksikliklerini yansıttığını belirtti.
Baffes, “Kakao fiyatlarındaki bu keskin artış, kakaonun maliyet payı nispeten düşük olmasına rağmen çikolata üretim maliyetlerini ve nihayetinde perakende fiyatları yukarı çekti” diye konuştu.
Çikolata enflasyonu büyük farklılıklar gösteriyor
Emiliano Magrini, çikolata enflasyonundaki farklılıkların esas olarak iç pazar yapısındaki farklılıkları ve ulusal çikolata endüstrilerinin entegrasyon derecesini yansıttığını söyledi.
Almanya, Fransa, İtalya, Belçika ve Hollanda (ve İsviçre) gibi büyük ve köklü çikolata üretim sektörlerine sahip ülkeler, AB ortalamasından daha düşük fiyat artışları sergileme eğiliminde.
Magrini, “Bu pazarlarda, büyük ve dikey entegre firmalar, marjlarını ayarlayarak, uzun vadeli sözleşmeler kullanarak veya maliyetleri ihracat pazarlarına yayarak daha yüksek kakao maliyetlerini daha iyi karşılayabilmektedir” dedi.
Orta ve Doğu Avrupa'daki fiyatlar
FAO ekonomisti, çikolata endüstrisi daha küçük olan veya ithalata daha fazla bağımlı olan ülkelerin, küresel kakao fiyat şoklarının perakende fiyatlarına daha güçlü bir şekilde yansımasına maruz kaldığını belirtti.
Birkaç Orta ve Doğu Avrupa üye ülkesinde, çikolata fiyatları girdi maliyetlerindeki artışlara daha doğrudan tepki verebilir; bunun nedeni muhtemelen iç değer zincirlerinin daha kısa olması ve daha az tampon sunması.
Magrini, “İşgücü maliyetleri, enerji fiyatları, süt ve şeker gibi diğer temel bileşenlerin fiyatları, döviz kurları ve perakende rekabetin yoğunluğu arasındaki farklılıklar, ülkeler arası varyasyona daha da katkıda bulunuyor” diye konuştu.
Baffes, gelir düzeyleri, ülke koşulları ve çikolatadaki kakao içeriğinin yanı sıra sektör yapısına da dikkat çekti.
Bu durum, dikey entegrasyonu, çok uluslu ve yerli firmaların karışımını, markalaşmayı ve dağıtım ağlarının maliyetlerin nasıl yansıtıldığını etkilediğini gösteriyor. Bazı firmalar pazar payını korumak için kakao fiyat artışlarının bir kısmını üstlenirken, diğerleri bu artışları daha tam ve hızlı bir şekilde tüketicilere yansıtıyor.